അഞ്ചു പതിറ്റാണ്ടുകാലത്തെ നിഗൂഢതയ്ക്ക് വിരാമം: തമോഗർത്തത്തിലെ 'കാറ്റ്' കണ്ടെത്തി ശാസ്ത്രലോകം

നമ്മുടെ ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ (Milky Way) കേന്ദ്രബിന്ദുവായ 'സാജിറ്റേറിയസ് എ*' (Sagittarius A*) എന്ന അതിവിശാലമായ തമോഗർത്തത്തെക്കുറിച്ച് കഴിഞ്ഞ 50 വർഷമായി നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു വലിയ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ തമോഗർത്തത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പ്രവഹിക്കുന്ന ഒരുതരം 'കാറ്റ്' (Black hole wind) ഉണ്ടെന്ന് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ സ്ഥിരീകരിച്ചു. 100 മണിക്കൂർ നീണ്ടുനിന്ന സൂക്ഷ്മമായ റേഡിയോ നിരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെയാണ് ഈ നിർണ്ണായക കണ്ടെത്തൽ സാധ്യമായത്.

ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സാജിറ്റേറിയസ് എ* പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഗവേഷകരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഒരു പ്രഹേളികയാണ്. മറ്റ് ഗാലക്സികളിലെ തമോഗർത്തങ്ങളെപ്പോലെ ഇതിനും ചുറ്റും കാറ്റ് വീശുന്നുണ്ടോ എന്നത് ദീർഘകാലമായി ശാസ്ത്രലോകത്ത് തർക്കവിഷയമായിരുന്നു. എന്നാൽ, വളരെ ശാന്തമായ സ്വഭാവവും ചുറ്റുമുള്ള അതിസാന്ദ്രമായ പൊടിപടലങ്ങളും കാരണം ഈ കാറ്റിനെ തിരിച്ചറിയുക എന്നത് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ സർവകലാശാലയിലെ ഗവേഷകർ ഈ രഹസ്യം ചുരുൾ നിവർത്തിയിരിക്കുന്നു.

കണ്ടെത്തൽ സാധ്യമായ വഴി:

• അത്യാധുനിക റേഡിയോ നിരീക്ഷണം: ചിലിയിലെ 'അറ്റകാമ ലാർജ് മില്ലിമീറ്റർ/സബ് മില്ലിമീറ്റർ അറേ' (ALMA) ടെലിസ്കോപ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച് 100 മണിക്കൂറിലധികം നീണ്ട തുടർച്ചയായ നിരീക്ഷണമാണ് ഗവേഷണത്തിൽ വഴിത്തിരിവായത്.

• തെളിവുകൾ: തമോഗർത്തത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള വാതക മേഘങ്ങളെ പരിശോധിച്ചപ്പോൾ, ഒരു പ്രത്യേക ഭാഗത്ത് തണുത്ത കാർബൺ മോണോക്സൈഡ് വാതകങ്ങളുടെ അഭാവം ശാസ്ത്രജ്ഞർ ശ്രദ്ധിച്ചു. ഈ പ്രദേശം ഒരു 'കൂണാകൃതിയിലുള്ള വിടവ്' (Cone-shaped cavity) പോലെയായിരുന്നു. തമോഗർത്തത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന അത്യുഷ്ണമുള്ള കാറ്റ് ഈ ഭാഗത്തെ തണുത്ത വാതകങ്ങളെ മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചതാണ് ഇതിന് കാരണമെന്ന് ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി.

ഈ കണ്ടെത്തലിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്താണ്?

1. ഗാലക്സികളുടെ വളർച്ച: തമോഗർത്തങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ഈ ഊർജ്ജസ്വലമായ കാറ്റുകൾ ഗാലക്സിയുടെ പരിണാമത്തിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നു. ഇവ ചുറ്റുമുള്ള വാതകങ്ങളെ ദൂരേക്ക് തള്ളിക്കളയുന്നതിലൂടെ, പുതിയ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ രൂപീകരണത്തെ നിയന്ത്രിക്കുകയും ഗാലക്സിയുടെ ഘടനയെ ക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

2. പ്രപഞ്ചത്തിലെ സമാനതകൾ: സാജിറ്റേറിയസ് എ* പുറത്തുവിടുന്നത് വളരെ ചെറിയ തോതിലുള്ള കാറ്റാണെങ്കിലും, പ്രപഞ്ചത്തിലെ വലിയ തമോഗർത്തങ്ങൾ മിക്കവാറും സമാനമായ രീതിയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്ന് ഉറപ്പിക്കാൻ ഈ പഠനം സഹായിക്കുന്നു.

ഈ പഠനഫലം 'ആസ്ട്രോഫിസിക്കൽ ജേർണൽ ലെറ്റേഴ്സ്' (Astrophysical Journal Letters) എന്ന ശാസ്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗാലക്സികളുടെ കേന്ദ്രഭാഗത്തുള്ള തമോഗർത്തങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ പ്രവർത്തനരീതികൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ വരുംകാല ഗവേഷണങ്ങൾക്ക് ഈ കണ്ടെത്തൽ പുതിയ ദിശാബോധം നൽകും.