ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലെ ഈ മാറ്റത്തിന് കാരണം ഇതാണ്; വ്യാഴത്തെയും ശനിയെയും കുറിച്ച് പുതിയ കണ്ടെത്തൽ

സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ട് ഗ്രഹങ്ങളായ വ്യാഴത്തിനും (Jupiter) ശനിക്കും (Saturn) ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ വലിയൊരു നിര തന്നെയുണ്ട്. എങ്കിലും, അവ തമ്മിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വ്യത്യാസമുണ്ട്: വ്യാഴത്തിന് അയോ (Io), യൂറോപ്പ (Europa), ഗാനിമീഡ് (Ganymede), കാലിസ്റ്റോ (Callisto) എന്നിങ്ങനെ നാല് വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളാണുള്ളത്. എന്നാൽ ഇരുന്നൂറ്റമ്പതിലധികം ഉപഗ്രഹങ്ങളുള്ള ശനിക്ക് ടൈറ്റൻ (Titan) എന്ന ഒരേയൊരു വലിയ ഉപഗ്രഹം മാത്രമേയുള്ളൂ. ഈ വ്യത്യാസത്തിന് പിന്നിലെ കാരണമെന്താണ്? ഇതിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരം നൽകുന്ന ഒരു പുതിയ പഠനം 2026 ഏപ്രിലിൽ ക്യോട്ടോ സർവ്വകലാശാലയിലെ ഗവേഷകർ 'നേച്ചർ അസ്ട്രോണമി'യിൽ (Nature Astronomy) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

കാന്തിക രഹസ്യം

ഈ രണ്ട് ഗ്രഹങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തിന് പ്രധാന കാരണം അവയുടെ കാന്തിക മണ്ഡലങ്ങളാണെന്ന് ഗവേഷകർ പറയുന്നു. രൂപീകരണത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വ്യാഴത്തിനും ശനിക്കും ചുറ്റും വാതകങ്ങളും പൊടിപടലങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഒരു വലയം ഉണ്ടായിരുന്നു. വ്യാഴത്തിന്റെ ശക്തമായ കാന്തിക മണ്ഡലം ഈ വലയത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തെ വേർതിരിക്കുകയും അവിടെ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ രൂപപ്പെടാൻ ആവശ്യമായ സാഹചര്യം ഒരുക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ശനിയുടെ കാന്തിക മണ്ഡലം ദുർബലമായതിനാൽ ഇത്തരമൊരു പ്രദേശം അവിടെ ഉണ്ടായില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ശനിക്ക് ചുറ്റും ഇതുപോലെ വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ രൂപപ്പെടാതെ പോയത്.

സൗരയൂഥത്തിന് അപ്പുറം

ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ വ്യാഴത്തിലും ശനിയിലും മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല. വ്യാഴത്തിന്റെ അത്രയോ അതിലധികമോ വലിപ്പമുള്ള ഏത് വാതക ഗ്രഹങ്ങൾക്കും സമാനമായ രീതിയിൽ ഒന്നിലധികം വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ഈ ഗവേഷണ സംഘം വിലയിരുത്തുന്നു. എന്നാൽ ശനിയെപ്പോലെയുള്ള ചെറിയ ഗ്രഹങ്ങൾക്ക് ഒന്നോ രണ്ടോ പ്രധാന ഉപഗ്രഹങ്ങൾ മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. മറ്റ് നക്ഷത്ര സമൂഹങ്ങളിലെ ഗ്രഹങ്ങളെ ചുറ്റുന്ന ഉപഗ്രഹങ്ങളെ (Exomoons) കണ്ടെത്തുന്ന കാര്യത്തിൽ ഈ പഠനം വലിയ സഹായമാകും. പ്രപഞ്ചത്തിൽ മറ്റൊരിടത്തും പരീക്ഷിച്ചു നോക്കാൻ എളുപ്പമല്ലാത്ത ഗ്രഹ രൂപീകരണ സിദ്ധാന്തങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ നമ്മുടെ സൗരയൂഥം മികച്ചൊരു ഇടമാണെന്ന് ഈ പഠനത്തിന്റെ രചയിതാവായ യൂറി ഫുജി പറയുന്നു.